Sj\u00f8lv om det har hamna litt i skuggen av bompengar s\u00e5 er kommune\u00f8konomi som alltid ei viktig sak \u00e5 snakka om. N\u00e5r Ordf\u00f8rar Hovland til og med glimtar til med usanningane og synsinga si s\u00e5 kunne eg ikkje motst\u00e5 freistinga, og m\u00e5tte skriva noko. Det som er s\u00e5 dumt med politikk er at me som politikarar ikkje alltid har den h\u00f8gaste truverdigheita. Det er p\u00e5 den andre sida det flotte med tall! Dei visar sanninga enten ein trur p\u00e5 den som snakkar om dei eller ikkje. Det kan godt henda eg er litt s\u00e6r. Eg likar \u00e5 \u00abta meg ein liten brune ein\u00bb, som dei seier, og surfa ssb sine sider etter morosam statistikk. Kva ein kan finna der skal eg dela om litt. <\/p>
F\u00f8rst m\u00e5 me diskutera eit djupare sp\u00f8rsm\u00e5l: Kva er god \u00f8konomisk politikk? Ap ser ut til \u00e5 meina at alle inntekter til kommunen er utan vidare bra. Dette er jo rett og slett ikkje tilfellet. Alle inntekter som kjem i offentleg sektor er henta ut av nokon si lomma i form av skatt. Ein av dei st\u00f8rste pottane i kommunebudsjettet er skatt p\u00e5 inntekt og formue. Det er veldig liten del av inntektene som politikarane p\u00e5 kommunalt niv\u00e5 faktisk kan p\u00e5verka direkte. Unntaket her er eigedomskatten. Eigedomskatten er budsjettert til 32 millionar inn berre i \u00e5r, eller ut av v\u00e5re lommer. Eigedomskatten er i dag nesten tre gongar s\u00e5 h\u00f8g som n\u00e5r me m\u00e5tte innf\u00f8ra den etter finanskrisa. (Har ordf\u00f8raren gl\u00f8ymt den i innlegget sitt kanskje?) Det store problemet med eigedomskatten er at den r\u00e5r usosialt. Den treffer disproporsjonalt eldre og sm\u00e5barnsfamiliar. Kan me verkeleg forventa at ein minstepensjonist som sitter att, etter at ektefellen har g\u00e5tt bort, med eit hus ein har budd i sidan 70-tallet skal m\u00e5tta selja hus og heim for \u00e5 betala for AP sin totale mangel p\u00e5 kontroll? <\/p>
B\u00f8mlo har vore heldige. Med eit regjering utg\u00e5tt av H\u00f8gre, Venstre, KrF og Frp s\u00e5 har kommune\u00f8konomien betra seg i heile landet. Det har aldri vore s\u00e5 f\u00e5 kommunar p\u00e5 ROBEK lista. Det har vore ein jamn vekst i pengar for staten. Gjennom ein kombinasjon av flaks og h\u00f8g eigedomskatt s\u00e5 har alts\u00e5 inntektene auka. Burde ein ikkje f\u00f8ra litt kontroll for \u00e5 gi B\u00f8mlingen litt \u00f8konomisk pusterom? <\/p>
Talla visar oss nemleg ein mangel p\u00e5 slik kontroll. F\u00f8r vi begynner \u00e5 samanlikna s\u00e5 m\u00e5 me ha noko \u00e5 samanlikna med. Kontroll, god og ansvarleg er ganske relative utrykk. Heldigvis har SSB tall for heile kommune-Noreg. Det er d\u00e5 ein smal sak \u00e5 justera for enkelt faktorar, eller \u00e5 finne utvikling. Det er naturleg \u00e5 sj\u00e5 p\u00e5 utgifter n\u00e5r ein snakkar om kontroll p\u00e5 \u00f8konomien. Investeringar kjem me til, men la oss starte med l\u00f8nnsutgifter. Dette er den st\u00f8rste utgiftsposten. Dersom ein hadde god kontroll p\u00e5 \u00f8konomien s\u00e5 kunne ein vell forventa at veksten var ganske lik landet elles, sant? <\/p>
Viss ein driver ansvarleg, som AP hevdar, s\u00e5 er det rart at l\u00f8nnsutgiftene p\u00e5 B\u00f8mlo aukar mykje meir enn resten av Noreg. Berre i 2017 hadde B\u00f8mlo kommune ein vekst p\u00e5 over 9%. Er det dei tilsette som har f\u00e5tt millionl\u00f8nningar? Mangelen p\u00e5 Tesla og Mercedes p\u00e5 parkeringsplassen utfor r\u00e5dhuset tydar p\u00e5 ei anna forklaring. Me har sentrale l\u00f8nnsforhandlingar i Noreg, og dei tilsette i kommunal sektor utviste stor solidaritet med resten av arbeidslivet i 2017. Det blei derfor ikkje noko stort l\u00f8nnsoppgjer. Den mest fornuftige forklaringa er rett og slett fleire tilsette. Har B\u00f8mlo f\u00e5tt ansvaret for sjukehus eller forsvar medan eg ikkje s\u00e5g? Utgiftene ese ut. N\u00e5r det offentlege blir st\u00f8rre s\u00e5 blir det private mindre. Mindre plass til familiar, n\u00e6ringsliv og frivilligheit. Berre for nokre m\u00e5nadar sidan valde Posisjonen \u00e5 begynna med vask i kommunal regi. Berre det f\u00f8rste \u00e5ret vil dette truleg kosta over ein million meir. Empirien seier oss ogs\u00e5 at det berre vil bli enda dyrare over tid. Dette er nettopp det eg snakkar om. Utgiftene aukar og aukar. <\/p>
Ordf\u00f8rar Hovland hevdar i sitt innlegg om at det har vore store investeringar. Tala visar oss at B\u00f8mlo over den siste valperioden brukte 8 000 kr mindre p\u00e5 investeringar per innbyggar er resten av Kommune-Noreg. Det b\u00f8r vidare bekymra veljarane n\u00e5r ein ser p\u00e5 korleis \u00f8konomien i ein investering blir oversett i disse sakane. Det f\u00f8rste Hovland og AP gjorde n\u00e5r dei fekk makta var \u00e5 utsetta bygging av ny Bremnes Ungdomskule. H\u00f8gre ville bygga det som eit OPS-prosjekt. Noko som innebar at ein betalte leige, har null ansvar dersom noko skulle g\u00e5 galt under bygging, og overtok bygget gratis etter ein periode p\u00e5 20-30 \u00e5r. Dette hadde for det f\u00f8rste truleg blitt billigare enn\u00e5 bygge i eigen regi. For det andre s\u00e5 tvang ein kommunen til \u00e5 betala for mykje dyrare vedlikehald av gamle BUS. Sist men ikkje minst, kanskje mest faktisk, s\u00e5 var det ein stor samfunnskostnad! Ved \u00e5 tvinga l\u00e6rarar og elevar til \u00e5 jobbe i det arbeidsmilj\u00f8et har ein kostand. <\/p>
N\u00e5r vi no snakkar om gamle BUS. Det var ei anna sak som viste korleis AP handterer investeringar. I saka om lokalisering av brannstasjon s\u00e5 utviste Hovland og co ein total mangel for forst\u00e5ing for grunnleggande \u00f8konomi-faglege konsept som alternativ kostnad. Ved \u00e5 ikkje unders\u00f8ka, faktisk blokkera unders\u00f8king, om verdien p\u00e5 BUS-tomta s\u00e5 har ein ingen aning kor mykje det kostar \u00e5 bruke den. Ein tar alts\u00e5 avgjerer utan \u00e5 vite kva den reelle kostnaden er. Hadde nokon av oss gjort det med v\u00e5r eigen \u00f8konomi? Kvifor skal ein d\u00e5 gjere det med kommune\u00f8konomien?<\/p>
Korleis g\u00e5r det d\u00e5 med \u00f8konomien? For \u00e5 f\u00e5 ei god samanlikning s\u00e5 m\u00e5 me gjer litt med tala. Ved \u00e5 ta overskotet fr\u00e5 rekneskapen. Justera for inntekter s\u00e5 f\u00e5r vi eit utrykk for kor flinke kommunar er til \u00e5 nytta skattekronene ein f\u00e5r inn. Her gjer B\u00f8mlo det d\u00e5rlegare enn resten av kommune-Noreg kvart einaste \u00e5r denne perioden, med unntak av 2018 der ein gjorde det lika bra. S\u00e5 Ap sin \u00f8konomiske politikk kan oppsummerast ved at utgifter har stege i v\u00e6ret, avgjerer p\u00e5 millionar tas av ideologiske grunnar, ein ser ikkje p\u00e5 kostnadane n\u00e5r ein gjer investeringar. Er dette ansvarleg? Hovland sp\u00f8rr kva me ynskje \u00e5 gjer. Svaret er at B\u00f8mlo H\u00f8gre skal begynna \u00e5 ta avgjerer basert p\u00e5 fakta. B\u00f8mlo H\u00f8gre skal begynna \u00e5 unders\u00f8ka kostnadane n\u00e5r me investere skattebetalarane sine pengar. B\u00f8mlo H\u00f8gre skal faktisk investera i helseteknolog, og bruka alle gode krefter p\u00e5 \u00e5 f\u00e5 det beste tilbodet for f\u00e6rrast mogelege skattekroner. Det er p\u00e5 tide med i ny politikk. Stem H\u00f8gre p\u00e5 m\u00e5ndag, og kryss av p\u00e5 nummer 4. <\/p>
<\/p>
Vegard Enerstvedt<\/p>
Matematikk -og \u00f8konomistudent<\/p>
4.kandiat for B\u00f8mlo H\u00f8gre, 43. kandidat Vestland H\u00f8gre. <\/p>
<\/p>
P.S.<\/p>
No har eg ikkje nemnd ein bomring basert p\u00e5 usikre estimat, og tiln\u00e6rma null omsyn p\u00e5 samfunnskostnadane involvert. <\/p>
D.S.<\/p>
<\/p><\/div>\n
![\"\"](\"https:\/\/hoyre.no\/content\/uploads\/sites\/341\/2020\/11\/oslolmao2-768x448.jpg\")
\t\t<\/div>\n\t\t\n\t\t\t