Søk

Kan fordelane med ei samanslåing overgå dei geografiske ulempene?

Korleis skal me sikra gode tenester for innbyggarane våre også i framtida? Klarer me oss best om me står åleine, eller vil tilhøva ligga betre til rette om me blir ein del av ein større kommune?

Denne våren skal Sauda kommune ta stilling til om ein ønsker ei samanslåing med Etne, Suldal og Vindafjord. Kva konsekvensar vil ei slik samanslåing kunna få?

Noko veit me. Noko blir i beste fall kvalifisert gjetting. Og så vil det alltid dukka opp uføresette saker undervegs. Frå den felles utgreiinga som er gjort kan ein mellom anna trekka følgande:

 

Positive følgjer av ei samanslåing

Negative konsekvensar/utfordringar

ü  Større attraktivitet som arbeidsgivar

ü  Betre teneste- og utviklingsmiljø

ü  Styrka fagmiljø/samla kompetanse

ü  Større politisk gjennomslagskraft

ü  Betre grunnlag for breiare fagleg kvalitet og for betre kvalitetsutvikling

ü  Færre habilitetsulemper

ü  Forenkla/betra arealplanlegging

ü  Betre vegplanlegging

ü  Stordriftsfordeler (både administrativt og politisk)

ü  Fleire oppgåver til lokale styresmakter av ein viss storleik = arbeidsplassar[1]

ü  Meir effektiv ressursutnytting jfr. tildeling av nye oppgåver

ü  Betre rusta til å ta imot utskrivingsklare pasientar

ü  Demensopprusting

ü  Betre rusta til å handtera eldrebølga

ü  Meblir nynorskkommune!

ü  Mindre næringsmessig sårbarhet

ü  Meir fokus på primærnæringane (les: landbruk

ü  Større avstand mellom  innbyggarar/administrasjon/politisk leiing

ü  Større opplevd distanse mellom  innbyggarar/administrasjon/politisk leiing

ü  Ombudsrolla blir utfordra[2]

ü  Geografi; reisetid

ü  Identitet

ü  Avstand mellom tenesteytar og beslutningstakar

ü  Harmonisering av tenestenivå

ü  Lokalisering og samordning av tenestetilbod

ü  Gjennomføring av endringa av administrativ/politisk organisering

 

 

[1] Jfr. Møreforsk sin konklusjon om at oppgåver må leggast til lågast muleg nivå og at ansvaret for oppgåver som føreset lokal kjennskap bør leggast til region eller kommune. (Lovprop. Venta i 2017)

[2] I og med at dei tre andre kommunane har utvalsmodell, vil ei vidareføring av fleirtalet sine styringsorganisasjonar også kunna opplevast som ei styrking av ombudsrolla i Sauda.

 

Økonomi pluss

Økonomi minus/uklart

ü  Beheld inndelingstilskot som 4 kommunar i 15 år; deretter 5 års nedtrapping

ü  45 MNOK eingongsstønad

ü  20 MNOK reformstøtte

ü  13 MNOK årleg i auka konsesjonskraftinntekter

ü  Stordriftsfordeler adm/pol; 5-6 MNOK årleg

ü  Pluss i våre konsesjonskraft-inntekter=minus for FK à mindre tilskot frå fylket?

ü  Bortfall av inndelingstilskot etter 20 år krev effektivisering tilsvarande 20 MNOK per i dag. (2 MRD budsjett?)

 

 

Uavklarte saker:

ü  Ulik eigedomsskatt i dei fire kommunane

ü  Politisk organisering?

ü  Status gjeld kontra vedlikehaldsnivå bygningsmasse?

ü  Konsekvensar av nytt inntektssystem?

ü  Namn?

ü  Arbeidsplassar/avstandar/administrasjon/lokalisering

ü  Arbeidsgivaravgiftssone?

 

Velferd- og framtidsreform

Den pågåande kommunereforma er først og fremst ei velferdsreform.

Måla er å rigga kommunane for å vera best muleg rusta for å gi innbyggarane gode og likeverdige tenester, å legga til rette for ei meir heilskapleg og samordna samfunnsutvikling, å sikra bærekraftige, økonomisk robuste kommunar og å styrka lokaldemokratiet.  

 

Kommunereforma handlar om framtida og om korleis me skal sikra gode tenester til innbyggarane også i framtida. Me veit om utfordringar som ligg føre oss, men me veit ikkje korleis me best kan løysa dei! Enno… Men mange av vala me gjer i dag, vil få konsekvensar i lang tid framover.

 

Det er politikarane si oppgåve å sjå det store biletet og å tenka strategisk, logisk og langsiktig. Det er dette som er politisk leiarskap.
Samstundes har politikarane ei ombudsrolle; ein handlar på vegne av veljarane.
Kva tenker saudabuen om framtida til kommunen? Klarer me oss best sjølv, eller er me best tent med å bli ein del av ein større kommune?

 

 

Andre moment:
ü Kommunereforma i Danmark i 2007 (270à98 kommunar, 20000à55000 innbyggarar i snitt per kommune) hadde mykje av dei same måla som den norske. Den har styrka kommunane fagleg og økonomisk; men  ein ser utfordringar med lokaldemokratiet. Likevel har ein oppnådd større politisk gjennomslagskraft; kommunane er ei reell motvekt til staten.

ü Forsking viser at den enkelte si haldning til ei eventuell kommunesamanslåing kjem an på den enkelte si 
oppfatning   om kva som er bra for eigne, materielle interesser (jfr.  samanslåingsprosessar i Noreg på 2000-talet)


Slik går kommunereformprosessane i Noreg (Kommunal rapport)